İsrailli bir yolcuyu, uyruğu nedeniyle aracına almayı reddeden bir sürücünün yaşadığı olay, ulusal ve uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı ve ayrımcılık tartışmalarını bir kez daha gündeme taşıdı. Söz konusu olay, taşıma hizmetlerinde milliyet temelli ayrımcılığın hukuki ve etik boyutlarını gözler önüne serdi.
Olayın Detayları
Haberler.com’da yer alan bilgilere göre, [xx) bir sürücü, yolcusunun İsrail vatandaşı olduğunu öğrendikten sonra, yolcuyu aracından indirmek istemiştir. Bu durum üzerine yaşanan tartışma ve sürücünün ayrımcı tutumu, hem sosyal medyada hem de haber platformlarında büyük tepkiyle karşılanmıştır. Olayın tam tarihi belirtilmese de, URL yapısı ve ilgili geçmiş haberler, olayın 2021 civarında gerçekleştiğini düşündürmektedir. [Haberin kaynağı olan URL’ye atıf yapılmaktadır ancak spesifik tarih olmadığı için “Haberler.com’da yer alan bilgilere göre” şeklinde genelleme yapılmıştır.]
Ayrımcılık Yasakları ve Hukuki Boyutu
Bu tür olaylar, “milliyet” temelinde yapılan ayrımcılığın yasalara aykırılığını bir kez daha hatırlatmaktadır. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) Kanunu’nun 3. maddesi, “cinsiyet, ırk, renk, dil, din, inanç, mezhep, felsefi ve siyasi görüş, etnik köken, servet, doğum, medeni hâl, sağlık durumu, engellilik ve yaş temellerine dayalı ayrımcılığı” yasaklamaktadır. Bu kapsamda, bir kişinin milliyeti nedeniyle hizmet almasının engellenmesi, doğrudan ayrımcılık olarak kabul edilmektedir. Avrupa Birliği Konseyi’nin Irk Eşitliği Direktifi ve Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme gibi uluslararası düzenlemeler de ırk veya etnik kökene dayalı her türlü ayrımı yasaklamaktadır.
Hukuk uzmanları, taşıma hizmeti gibi kamuya açık hizmetlerde bu tür bir ayrımcılığın hem Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil edebileceğini hem de “hizmetten yararlanma hakkının engellenmesi” olarak değerlendirilebileceğini belirtmektedir. Ayrımcılığa uğrayan kişilerin yasal yollara başvurma ve tazminat talep etme hakları bulunmaktadır.
Bölgedeki Gerilimlerin Yansımaları
Olay, özellikle İsrail ve Filistin arasındaki gerilimlerin dünya genelinde siyasi ve sosyal alanda yarattığı hassasiyetlerin bir yansıması olarak da okunabilir. Son dönemde Belçika’nın İsrail’e yönelik yaptırım kararları ve Filistin Devleti’ni tanıma süreci, veya Gazze’ye insani yardım götürmek için yola çıkan Küresel Sumud Filosu gibi gelişmeler, bölgedeki çatışmaların uluslararası ilişkiler üzerindeki etkisini göstermektedir. Ancak, bu tür siyasi gerilimlerin bireysel hizmet ilişkilerine yansıması ve ayrımcılığa yol açması, insan hakları evrensel ilkelerine aykırıdır.
Toplumsal Tepkiler ve Farkındalık Çağrıları
Yaşanan bu üzücü olay, toplumun farklı kesimlerinden büyük tepki görmüş ve hoşgörü ile eşit muamele ilkesinin önemini bir kez daha vurgulamıştır. Sosyal medya kullanıcıları ve sivil toplum kuruluşları, milliyet, din veya etnik köken fark etmeksizin her bireyin eşit hizmet alma hakkına sahip olduğunu belirterek, ayrımcılığın her türlüsüne karşı durulması gerektiğini ifade etmektedir. Bu tür olayların önlenmesi ve bireyler arası saygının artırılması için farkındalık çalışmalarının ve hukuki yaptırımların caydırıcılığının artırılması gerektiği düşünülmektedir.