Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), küresel çapta kolera salgınının giderek kötüleştiğini ve özellikle 2024 yılında yaşanan büyük artışın ardından 2025’te de durumun ciddiyetini koruduğunu açıkladı. Yılbaşından bu yana 31 ülkede 409 binden fazla vaka tespit edilirken, 4 bin 738 kişi kolera nedeniyle hayatını kaybetti. Örgüt, salgının boyutunun, şiddetinin ve birbiriyle bağlantılı yapısının, hastalığın ülkeler içinde ve ötesinde yayılma riskini “çok yüksek” olarak değerlendirdiğini bildirdi.
2024 Yılında Ölümlerde %50’lik Yükseliş Küresel Krizi Derinleştirdi
2024 yılı verileri, kolera krizinin alarm verici boyutlara ulaştığını gözler önüne serdi. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, 2024 yılında kolera kaynaklı ölümler bir önceki yıla kıyasla yüzde 50 oranında artarak 6 binden fazla can kaybına neden oldu. Yaklaşık 560 bin kişiye bulaşan hastalık, 2023’te 45 ülke ve bölgede görülürken, 2024’te bu sayı 60’a yükseldi. Özellikle Afrika kıtasında vaka ölüm oranı 2023’teki yüzde 1,4 seviyesinden 2024’te yüzde 1,9’a çıkarak endişeleri artırdı.
2025 Verileri: Vakalar Azalsa da Ölüm Oranı Yükselişte
DSÖ’nün 1 Ocak – 17 Ağustos 2025 tarihleri arasındaki güncel verilerine göre, 31 ülkede toplam 409 bin 222 kolera veya akut sulu ishal vakası rapor edildi ve maalesef 4 bin 738 kişi hayatını kaybetti. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla vaka sayılarında yüzde 20’lik bir düşüş yaşanmasına rağmen, ölümlerin yüzde 46 oranında arttığı dikkat çekti. Bu durum, vaka yönetiminde ciddi eksiklikler ve sağlık hizmetlerine erişimde gecikmeler olduğunu gösteriyor.
Salgının Yayılmasında Temel Faktörler: Çatışma, İklim Değişikliği ve Yetersiz Altyapı
Kolera salgınının yayılmasındaki en önemli nedenler arasında çatışmalar, iklim değişikliğinin yarattığı baskılar, kitlesel göçler, kirli su kaynakları ve yetersiz altyapı yer alıyor. Özellikle kırılgan sağlık sistemlerine sahip bölgelerde, salgınların kontrol altına alınması güçleşiyor. Kırsal ve selden etkilenen bölgelerde altyapı zayıflığı ve sağlık hizmetlerine sınırlı erişim, tedaviyi geciktirerek ölüm riskini artırıyor. Dünya genelinde bildirilen vakaların yüzde 98’i Afrika, Orta Doğu ve Asya bölgelerinde yoğunlaşıyor.
Bölgesel Durumlar: Sudan ve Nijerya’da Kritik Vaka Artışları
Salgından en çok etkilenen ülkeler arasında Sudan ve Nijerya öne çıkıyor. Sudan’da Temmuz 2024’ten bu yana 100 binden fazla vaka ve 2 bin 741’den fazla ölüm kaydedildi. Özellikle 5 yaş altı çocuklarda vakaların yüzde 12’si, ölümlerin ise yüzde 10’u görüldü. Nijerya’nın Bauchi eyaletinde 19 Eylül 2025 itibarıyla 258 vaka ve 58 ölüm bildirildi. Kolera, Komor Adaları gibi uzun yıllardır ciddi salgın görülmeyen bazı ülkelerde de yeniden ortaya çıktı.
Aşı Sıkıntısı ve Küresel Mücadele Çağrısı
Kolera ile mücadelede kritik öneme sahip oral kolera aşısı (OCV) tedarikinde ciddi sıkıntılar yaşanıyor. 2024’te talep edilen 61 milyon doz aşının sadece 40 milyonu karşılanabildi. Yüksek talep nedeniyle iki doz yerine tek doz aşılama stratejisine devam edilmesi gerektiği belirtiliyor.
DSÖ, kolerayı Ocak 2023’ten bu yana en yüksek acil durum seviyesi olan “3. Derece Acil Durum” olarak sınıflandırmaya devam ediyor. Örgüt, temiz içme suyuna erişimin sağlanması, hijyen ve sanitasyon koşullarının iyileştirilmesi, etkin sürveyans, hızlı vaka yönetimi, aşılama kampanyaları ve uluslararası iş birliğinin, salgını sona erdirmek ve gelecekteki yayılımları önlemek için tek sürdürülebilir çözüm olduğunu vurguluyor. Küresel toplum, bu önlenebilir ve tedavi edilebilir hastalığın can almaya devam etmemesi için acil ve koordineli adımlar atmaya çağrılıyor.