Video izle
Portekiz açıklarında, 13 Eylül 2025 Cumartesi günü meydana gelen şok edici bir olayda, bir grup katil balina lüks bir turist yatı olan “Oceanview”u batırdı. Olay, son yıllarda İber Yarımadası kıyılarında artış gösteren orka-tekne etkileşimlerinin en dramatik örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti ve denizcilik dünyasında endişeleri artırdı.
Korku Dolu Anlar ve Kurtarma Operasyonu
Lizbon yakınlarındaki Fonte da Telha sahili açıklarında seyreden “Oceanview” adlı yelkenli tekneye, bir grup katil balina defalarca çarptı. Teknenin dümenini hedef alan orkaların şiddetli darbeleri sonucu yat ağır hasar aldı ve su almaya başladı. Görüntülere yansıyan anlarda, yatın sallanarak hızla battığı görüldü.
Oceanview’daki beş mürettebat üyesi, yakınlarda bulunan “Mercedes-Benz Oceanic Lounge” adlı başka bir tur teknesi tarafından son anda kurtarıldı. Portekiz Ulusal Denizcilik Otoritesi, kurtarılanların fiziksel olarak iyi durumda olduğunu ve tıbbi yardıma ihtiyaç duymadığını bildirdi. Aynı gün, Cascais Körfezi açıklarında benzer bir saldırıya uğrayan başka bir tekneden de dört kişi kurtarıldı.
“Nova Vida” Mürettebatının Sirke ile Hayatta Kalma Mücadelesi
Aynı saldırı anında Portekiz açıklarında başka bir Norveç bayraklı yat olan “Nova Vida” da orkaların hedefi oldu. Cascais’ten Sines’e doğru yol alırken saldırıya uğrayan Nova Vida’nın mürettebatı, dümenin defalarca darbe alması sonucu teknenin kontrolünü tamamen kaybetti. Mürettebat üyesi Lisa Festervoll, yaşadıkları dehşeti “Büyük balinalar sürekli dümeni hedef aldı. Tekne şiddetle sallandı, kontrolümüzü kaybettik. Altı metrelik bir balina yanımızdan geçerken donakaldık” sözleriyle anlattı. Çaresiz kalan denizciler, balinaları uzaklaştırmak için yanlarında bulunan sirkeyi orkaların üzerine dökmeyi denedi. Bu yöntemin ne kadar etkili olduğu bilinmese de, birkaç dakika süren gergin anların ardından orkalar “Oceanview”a yöneldi. Nova Vida mürettebatı ise acil dümen sistemini kullanarak yaklaşık bir buçuk saat sonra kıyıya dönmeyi başardı.
Artan Etkileşimler ve Bilimsel Gizem
2020’den bu yana İber Yarımadası, Cebelitarık Boğazı ve Portekiz kıyılarında orka ile tekneler arasındaki etkileşimlerde kayda değer bir artış yaşanıyor. Araştırma grubu Orca Ibérica GTOA’ya göre, 2020-2024 yılları arasında yüzlerce “etkileşim” kaydedildi. 2020’den bu yana en az yedi tekne orkalar tarafından batırılırken, 2020-2023 yılları arasında 250’den fazla tekne hasar gördü. Sadece 2025’in başından bu yana Portekiz açıklarında 70 benzer vaka rapor edildi.
Bilim insanları bu gizemli davranışın nedenleri üzerinde duruyor. Bir teoriye göre, orkaların bu hareketleri bir “kültürel gelenek” veya “oyun” olabilir. Özellikle genç orkaların dümenlere çarparak teknelerin hareket etmesini bir tür eğlence olarak gördüğü düşünülüyor. Bazı araştırmacılar, “Gladis” adlı bir dişi orkanın geçmişte bir yatla çarpışmada yaralanmasının ardından bu davranışı diğerlerine “öğrettiğini” ve bunun bir tür “intikam” olabileceğini öne sürüyor. Ancak genel kanı, saldırganlıktan ziyade merak ve taklitçi davranışların etkili olduğu yönünde.
Denizcilere Uyarılar ve Alınan Önlemler
İspanyol ve Portekiz makamları, denizcilere bu bölgelerde dikkatli olmaları çağrısında bulunuyor. İspanyol yetkililer, orka yoğun bölgelerinde denizcilerin 20 metreden sığ sulara bağlı kalmalarını veya bu alanlardan tamamen kaçınmalarını tavsiye ediyor. Orkaların sonar sistemlerini bozmak için dümen etrafına kum serpmek ve tencere/tava gibi nesnelere vurmak gibi yöntemler de öneriliyor.
Denizlerdeki bu beklenmedik gelişmeler, orkaların karmaşık sosyal yapıları ve öğrenme yetenekleri hakkında yeni soruları gündeme getirirken, denizcilik topluluğu ve bilim dünyası, bu zeki deniz memelilerinin davranışlarını anlamak ve hem insanları hem de orkaları güvende tutacak çözümler bulmak için çalışmalarını sürdürüyor.