Nepal – Eski Başbakanın Eşi Hayatını Kaybetti, Hükümet Binaları Ateşe Verildi, Başbakan İstifa Etti

Nepal, son günlerde siyasi çalkantı ve toplumsal huzursuzluğun şiddetlendiği kanlı protestolara sahne oluyor. Sosyal medya platformlarına getirilen yasakla başlayan olaylar, kısa sürede yolsuzluk iddiaları ve siyasi istikrarsızlığa duyulan öfkeyle birleşerek ülke genelinde büyük bir kaosa dönüştü. Çatışmalarda en az 19 kişi hayatını kaybederken, yüzlerce kişi yaralandı, Başbakan Khadga Prasad Sharma Oli görevinden istifa etmek zorunda kaldı. Olayların vahametini artıran gelişmelerden biri ise, eski Başbakan Jhalanath Khanal’ın eşi Rajyalaxmi Chitrakar’ın protestocular tarafından ateşe verilen evlerinde hayatını kaybetmesi oldu.

Sosyal Medya Yasağı Ateşi Fitilledi

Ülkedeki gerilimin fitili, 4 Eylül’de Nepal İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı’na kayıt başvurusu yapmadıkları gerekçesiyle Facebook, Instagram, WhatsApp, YouTube, X, Reddit ve LinkedIn gibi 26 sosyal medya platformunun erişime kapatılmasıyla ateşlendi. Bu yasak kararı, “Z kuşağı” olarak adlandırılan büyük ölçüde gençlerden oluşan protestocuların sokağa dökülmesine neden oldu. Ancak gösterilerin ana motivasyonu yalnızca sosyal medya kısıtlamalarıyla sınırlı kalmadı. Halk, uzun süredir devam eden yolsuzluk iddiaları, siyasi partilere duyulan memnuniyetsizlik ve ülkedeki kötüleşen genel koşullara karşı duyduğu öfkeyi dile getirdi.

Şiddet Hızla Tırmandı, Can Kayıpları Yaşandı

Protestolar hızla şiddetlendi ve göstericiler ile güvenlik güçleri arasında kanlı çatışmalar yaşandı. Polisin tazyikli su, göz yaşartıcı gaz ve hatta gerçek mermi kullanmasıyla olaylar trajik boyutlara ulaştı. Çatışmalarda en az 19 kişinin hayatını kaybettiği, 100’den fazlası polis olmak üzere yaklaşık 400 kişinin ise yaralandığı bildirildi. Başkent Katmandu’da parlamento ve yüksek mahkeme binaları dahil olmak üzere birçok hükümet binası ateşe verildi.

Siyasi Figürler Hedef Alındı

Protestoların en çarpıcı ve trajik yönlerinden biri, siyasi figürlerin doğrudan hedef alınması oldu. Eski Başbakan Jhalanath Khanal’ın Katmandu’daki evi protestocular tarafından ateşe verildi ve çıkan yangında eşi Rajyalaxmi Chitrakar hayatını kaybetti. Bir diğer eski Başbakan Sher Bahadur Deuba ve eşi de saldırıya uğradı, Dhangadhi’deki evleri ateşe verildi. Maliye Bakanı Bishnu Prasad Paudel’in ise sokakta kovalandığı, darp edildiği ve nehre atıldığı iddia edildi. Bu saldırılar, ülkedeki siyasi tansiyonun geldiği noktayı gözler önüne serdi.

Hükümet Çaresiz Kaldı, Başbakan İstifa Etti

Artan şiddet ve can kayıpları karşısında Nepal hükümeti zor anlar yaşadı. Başlangıçta protestoları “Z kuşağı”nın talepleri olarak gören ve anayasal kurumları koruma vurgusu yapan Başbakan Khadga Prasad Sharma Oli, artan baskılar ve olayların önüne geçilememesi üzerine görevinden istifa etti. Oli’nin istifasından önce İçişleri, Tarım ve Hayvancılık ile Su Tedarik Bakanları da dahil olmak üzere birçok kabine üyesi görevinden ayrılmıştı. Hükümet, sosyal medya yasağını geri çektiğini duyursa da, halkın öfkesi dinmedi ve protestolar devam etti. Başkent Katmandu ve diğer bölgelerde sokağa çıkma yasakları ilan edildi. Olayların büyümesi üzerine ordu, bakanları konutlarından helikopterlerle tahliye etmeye başladı. Güvenlik endişeleri nedeniyle Katmandu’daki Tribhuvan Uluslararası Havalimanı geçici olarak kapatıldı ve tüm uçuşlar iptal edildi. Ayrıca, olayları araştırmak üzere bir soruşturma komitesi kurulduğu açıklandı. Madhesh vilayetinde ise bir hapishaneden 572 mahkumun firar etmesi, güvenlik durumunun ne denli kırılgan olduğunu gösterdi.

Uluslararası Tepkiler ve Gelecek Kaygısı

Nepal’deki gelişmeler uluslararası alanda da yankı buldu. Hindistan, yaşanan can kayıplarından duyduğu derin üzüntüyü dile getirirken, Türkiye Dışişleri Bakanlığı Türk vatandaşlarına Nepal’e zorunlu olmadıkça seyahat etmekten kaçınmaları yönünde bir seyahat uyarısı yayımladı.

Nepal, 2008’de Hindu monarşisinin kaldırılmasından bu yana sık sık siyasi istikrarsızlık ve ekonomik sıkıntılarla karşı karşıya kalmış olsa da, son yaşanan olaylar ülkenin demokratik yapısı için ciddi bir sınav teşkil ediyor. Başbakanın istifası ve tırmanan şiddet, Nepal’in yakın gelecekte daha fazla siyasi çalkantıyla karşılaşabileceğine işaret ediyor. Ülkedeki mevcut durum, siyasi liderlerin diyalog yoluyla çözüm bulma ve halkın taleplerine kulak verme aciliyetini gözler önüne seriyor.